سخنرانی آقای سیامک مقدم (ریاست دفتر هبیتات تهران) در روز جهانی اسکان بشر سال 2018

روز جهانی اسکان بشر سال ۲۰۱۸ میلادی

مدیریت پسماند جامد شهری

هجدهمین کنفرانس سیاست‌های توسعه مسکن در ایران

۷/۷/۱۳۹۷

 

 

جناب آقای وزیر،

معاونین و مقامات محترم،

همکاران، خانم­ها و آقایان،

 

سلام عرض می کنم. از اینکه به من فرصت داده شده تا به مناسبت روز جهانی اسکان بشر دقیقه ای چند عرایضی را به اطلاع برسانم، سپاسگزارم.

امسال موضوع روز اسکان بشر «مدیریت پسماند جامد شهری» تعیین شده و اتفاقا امسال مطالب متنوعی از دبیرخانه هبیتات برای گرامیداشت این روز و مباحث مرتبط با آن ، ارائه شده که همگی در تارنمای این دفتر و کانال تلگرام در دسترس قرار دارد.

از آنجاییکه موضوع امسال تناسب خاصی با کنفرانس توسعه سیاستهای مسکن ندارد، ما در روز دوشنبه هم در مراسمی دیگر با نهادهای ذیربط در زمینه مدیریت پسماند به این موضوع خواهیم پرداخت.

در اینجا بنده به اختصار مطالبی را به عرض می رسانم که در آن فرازهایی از بیانیه خانم میمونا شریف قائم مقام دبیر کل و مدیر اجرایی  برنامه اسکان بشر نیز آمده است.

روز جهانی اسکان بشر که همه ساله در اولین دوشنبه ماه اکتبر جشن گرفته می شود، توجه همگان را به وظایف سازمانی برنامه اسکان بشر ملل متحد برای ترویج سیاست‌های توسعه پایدار شهری جلب می‌کند.

موضوع امسال روز جهانی هبیتات، مدیریت پسماند جامد شهری است. مدیریت پسماند جامد یعنی کاهش میزان پسماندی که تولید می‏کنیم و تضمین این که آن زباله‏ای که تولید می‏کنیم به صورتی مسئولانه دفع شود. سالانه افراد، جوامع، مشاغل، نهادها، بازارها و کارخانه‏ها انبوهی از زباله و پسماند را تولید می‏کنند. در جاهایی که زباله را به‏طور منظم جمع نمی‏کنند، این زباله‏ها را در خیابان‏ها، جوی‏ها و رودخانه‏ها می‏ریزند یا در زمین‏های بی‏سامان رها می کنند و می‏سوزانند. این کار باعث می‏شود تا شهرهای ما برای گردشگران و سرمایه‏گذاران زشت و نازیبا به نظر آید، به آبگرفتگی معابر و آلودگی آب و هوا مینجامد، و اغلب سلامت ما را به خطر می‏اندازد.

به دلیل افزایش مصرف و راهبردهای مدیریتی غیرموثر پیش بینی می شود که میزان کل پسماند تولید شده تا سال ۲۰۲۵ به ۵.۹ میلیارد تن در سال افزایش یابد.

شهرها بخش عمدهای از بودجه خود را صرف مدیریت پسماند جامد شهری می کنند که باید در اولویت دستورکار شهرها، شهروندان و دولت‌ها در سطوح مختلف ملی و محلی باشد. در این راستا لازم است تا شهرها به “شهرهایی با مدیریت هوشمندانه پسماند” تبدیل شوند و دستورکار جدید شهری به “مدیریت زیست محیطی قوی و به حداقل رساندن انواع پسماندها” متعهد می شود.

در بسیاری از کشورهای در حال توسعه به دلیل فقدان تامین مالی، آگاهی پایین و کاربرد نامناسب راه‌حل‌های فنی، سیستم‌های مدیریت پسماند مناسبی وجود ندارد. جمع آوری و دفع ضعیف پسماند جامد شهری موجب ایجاد آلودگی‌های مختلف می‌شود.  پسماندهای انباشته شده موجب پرورش موجودات و حشرات بیماری‌زا می‌شوند و پسماندهای تخلیه شده در بستر دریاها و فرسایش محل‌های دفع پسماند ساحلی در نهایت منجر به الودگی دریایی می شود.

شهرداری‌ها در سراسر دنیا بودجه قابل توجهی را برای مدیریت پسماندها صرف می کنند. با این حال، سرمایه گذاری دولتی در مدیریت پسماندهای جامد نسبت به بخش های دیگر مانند آب و فاضلاب بسیار پایین است.

چرخه تولید و مصرف، مدیریت شهری و تامین مالی همه بخشی از سیستم مدیریت پسماندهای جامد هستند. علاوه بر این، مشارکت تمام ذینفعان از جمله تولیدکنندگان پسماندها، بخش بازیافت پسماند و کارکنان بخش مدیریت پسماند بسیار اهمیت دارد. ادغام بخش غیررسمی بازیافت پسماند در اقتصاد سازمان یافته و مقررات بهداشتی و ایمنی مناسب برای کارگران می تواند مشاغل فعلی غیر رسمی و خطرناک جمع آوری کنندگان پسماند را تغییر دهد.

بر اساس اطلاعات اطلس کلانشهر تهران، هر فرد تهرانی به طور متوسط سالانه شش برابر وزن خود زباله تولید می کند. این اطلاعات نشان می دهد که متوسط سرانه زباله تولید شده در شهر تهران ۳۲۰ کیلوگرم و ارزش روزانه زباله تولید شده در شهر تهران ۱۸۰۰ میلیون ريال است. سرانه تولید روزانه زباله در جهان ۲۵۰ تا ۳۰۰ گرم است که در ایران این عدد برابر با ۶۰۰ گرم است. زباله تولید شده در شمال شهر تهران طبق مطالعات انجام شده حداقل دو برابر میانگین آن در سطح کشور و چهار برابر استاندارد جهانی است. تعداد دفعات جمع آوری زباله در تهران دو تا سه بار در روز است که اين مقدار در کشورهای جهان ۲ تا ۳ بار در هفته است.

مساله مدیریت پسماند در ایران با مسائلی مواجه است که از مهمترین آنها می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:

  • عدم تفکیک زباله‌ها
  • عدم محدودیت در تولید زباله
  • محدودبودن قوانین و مقررات مشوق- بازدارنده در زمینه مدیریت پسماند
  • اطلاع‌رسانی، آموزش و فرهنگ‌سازی نابسنده

 

با توجه به اینکه نیازها و رویکردهای مدیریت پسماند شهری از شهری به شهر دیگر متفاوت است، برنامه اسکان بشر ملل متحد توصیه می کند که راهکارها براساس سرمایه‌ها و نقاط قوت شهرها توسط سیستم مدیریت پسماند رسمی، غیر رسمی و یا بخش‌های سرمایه‌گذاری کوچک اتخاذ گردند. ایجاد شبکه‌ای برای به اشتراک گذاشتن تجارب و بهترین عملکردها به شهرها فرصت یادگیری از یکدیگر را می‌دهد. به عنوان مثال می توان  به الگوی اقدام نوآورانه ی شهرداری منطقه دو تهران در زمینه جمع آوری پسماند از طریق ایجاد یک اپلیکیشن اشاره کرد.

برنامه اسکان بشر ملل متحد با به رسمیت شناختن نقش بخش‌های سرمایه‌گذاری کوچک در افزایش بازیافت، “چارچوب منسجم مدیریت پسماند جامد” را ترویج می کند که خدمات مناسب جمع اوری پسماند و حفاظت از محیط زیست را به ارمغان اورد.

فعالیت‌های اموزشی و اطلاع رسانی نقش مهمی در این خصوص ایفا می کنند و شهرداری­ها می توانند با تمرکز ویژه بر مشارکت با گروه‌های مدنی و جوامع محلی، اگاهی عمومی را افزایش دهند.  اصلاح و وضع قوانین جدید از دیگر اقدامات در این زمینه است.

همچنین در راستای مدیریت پسماند شهری، هبیتات فراخوان اقدام برای تبدیل شدن شهرها به “شهرهایی با مدیریت هوشمندانه پسماند”  را مطرح می‌کند:

  • مدیریت ضعیف پسماندهای جامد و اثرات منفی ناشی از ان زمانی که با شهرنشینی، رشد اقتصادی و مهاجرت افراد همراه می شود، تبعات جبران ناپذیری به بار خواهد اورد. اگر به این مسايل رسیدگی نشود، دولت‌ها در هر سطحی از توسعه علاوه بر هزینه‌های هنگفت، اثرات قابل توجه انها بر سلامت انسان و محیط زیست را احساس خواهند کرد.
  • شهرها صرف نظر از اندازه و ظرفیت مالی خود می توانند همزمان با کاهش هزینه‌های عملیاتی و به حداقل رساندن اثرات منفی مدیریت پسماندهای جامد را بهبود بخشیده و به “شهرهایی با مدیریت هوشمندانه پسماند” تبدیل شوند.
  • شهرها و دولت‌های ملی باید جامعه مدنی و سازمانهای غیر دولتی را توانمند و با آنها کار کنند. شهرها باید از الگوهای شهرهای دیگر بیاموزند و راهکارهای فنی اعمال شده در مکان‌های دیگر را به دقت بررسی کنند. شهرها باید برنامه‌های راهبردی بلندمدتی برای شهرنشینی در نظر بگیرد.
  • و بالاخره ، بیایید جایگزین دیگری برای بطری پلاستیکی و فنجان یکبار مصرف بیابیم. می‏توانیم پسماند را بازیافت و آن را به کود تبدیل کنیم. چرا آنچه را می‏توانیم تعمیر کنیم، دور اندازیم؟ پیوسته شاهد تبدیل پسماند به آثار هنری یا فراورده‏های سودمند بیشتری هستیم. سه حرف R یعنی سه عامل کاهش (Reduce) ، استفاده دوباره (Reuse) و بازیافت (Recycle) باید اصل راهنمای در زندگی هم افراد و هم کل جامعه باشد.

 

از توجه شما سپاسگزارم و گفتگوهای غنی و اثرگذاری را در این کنفرانس آرزومندم.

 

pic1
pic1

حوزه های کاری