مراسم اختتامیه روز جهانی شهرها با حضور شهردار تهران و سفرای کشورهای خارجی

دفتر هبیتات تهران، 10 آبان 1396- باغ کتاب تهران سه شنبه 9 آبان میزبان برگزارکنندگان «روز جهانی شهرها» بود. همه‌ساله این روز در آخر ماه اکتبر- که به نام اکتبرِ شهری خوانده می‌شود- در سرتاسر دنیا گرامی داشته می‌شود و مجالی برای توجه بیشتر به مسائل سکونتگاهِ 60 درصد ساکنان کره زمین است. شهر تهران نیز همگام با سایر شهرهای دنیا، مراسم اختتامیه روز جهانی شهرها را با همراهی شهردار تهران، سفیران کشورهای خارجی، مقامات سازمان ملل متحد، مدیران و برنامه‌ریزان شهری برگزار کرد. گزیده‌ای از سخنان شهردار تهران، رییس دفتر برنامه اسکان بشر ملل متحد، هماهنگ کننده سازمان ملل متحد در ایران و رییس مرکز ارتباطات و امور بین‎‌الملل شهرداری تهران در این مراسم به شرح ذیل است:

مردم نباید در برابر شهرداری احساس‌ ضعف‌ کنند

در ادامۀ مراسم گرامیداشت روز جهانی شهرها، محمدعلی نجفی، شهردار تهران، با بیان اینکه جمعیت جهان به سرعت به سوی شهری شدن می‌رود، گفت: اکنون بیش از نیمی از جمعیت جهان در شهرها زندگی می‌کنند و در 30 سال آینده بیش از دو و نیم میلیارد نفر به این جمعیت اضافه خواهد شد.

وی افزود شهرهای امروز ما بیش از پیش شهرهایی جهانی‌اند و ساکنان آن بیش از پیش به دیگر انسان‌های روی کره زمین پیوند خورده‌اند، به طوریکه از کالاهایی که در شهرها تولید و مصرف می‌شود تا سنت‌ها و فرهنگ‌ها، انسان‌ها با هم پیوند پیدا کرده‌اند و در حالی که بر هویت متمایز خود پا می‌فشارند، دروازه‌های واقعی و مجازی شهر خود را به فرهنگ‌های انسانی دیگر هم گشوده نگه می‌دارند.

نجفی ادامه داد: مشکلات شهرهای امروز تنها به قلمروهای مرزی آنها محدود نمی‌ماند. جمعیت‌هایی که در پی جنگ، تضادها و تنش‌های قومی، ناامنی‌ها و نابرابری‌های فرصت‌های اقتصادی و اجتماعی از کشوری به کشورهای دیگر جابجا می‌شود، مقیاسی جهانی دارد. مشکلات شهرهای امروز هم سیمایی جهانی دارد. می‌توان گفت شهری شدن و جهانی شدن دو فرایندی است که سیمای جهان کنونی را به نحوی بارز و قاطع دگرگون ساخته است. مهاجرت، رشد حاشیه‌نشینی، نابرابری‌های اجتماعی و تروریسم و حتی رشد خشونت‌های شهری دیگر مشکلاتی محدود به برخی شهرها نیست بلکه خصوصیت مشترکی است که در شهرهای جهان دیده می‌شوند. شهر در کشورهای در حال توسعه مشکلات ویژه‌ای در مقایسه با شهر در جوامع پیشرفته دارد که عموماً ناشی از رشد نامتوازن و سرعت بالای شهر نشینی و سرعت اندک تامین زیرساخت‌های متناسب برای این جمعیت رو به رشد دارد .

وی تاکید کرد: تهران نیز برکنار از چنین تغییراتی نیست. روندهایی که در طول چند دهه جامعه ایران را دستخوش تغییراتی شتابان و پردامنه ساخته است، وجوه مختلف زندگی ما را از بعد فردی و خلق و خو و روان انسان ایرانی گرفته تا ساختارهای جمعیتی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در برگرفته است. جامعه ایران طی چهار دهه از جامعه‌ای با جمعیت روستایی به جامعه‌ای با جمعیت شهری تبدیل شده است. تهران، مهم‌ترین شهر، کانون تپنده این تغییرات و دیگ درهم‌جوش فرهنگ‌های گوناگون برای رسیدن به فصل مشترکی از مفهوم ملیت است .

شهردار تهران در ادامه صحبت‌های خود گفت: تهران در عین زیبایی‌های منحصر بفرد و ظرفیت‌های ارزشمند خود با چالش‌های مهمی نیز مواجه است. وی افزود: نابرابری اجتماعی مهم‌ترین چالشی است که پیش روی شهر تهران قرار دارد. نابرابری اجتماعی اثری گسیخته‌ساز دارد و انسجام اجتماعی را تهدید می‌کند. جلوه‌های این نابرابری را می‌توان در سطوح مختلف مشاهده کرد. یکی از اصلی‌ترین جلوه‌های نابرابری، جمعیت ساکن در بافت‌های نابسامان و سکونت‌گاه‌های غیررسمی است. جمعیتی که در حاشیه نظام‌های اقتصادی و اجتماعی قرار دارند، با سازوکارهای مختلفِ طرد، از فرصت‌های زندگی کنار گذاشته می‌شوند، به خدمات مناسب شهری دسترسی محدودی دارند، و نیازهای آموزشی، بهداشتی و اشتغال آنان تامین نمی‌شود. تمرکز نابرابری اجتماعی در فضاهای شهری و تمرکز آسیب‌های اجتماعی، زندگی بخشی از جمعیت شهر تهران را تهدید می‌کند. از دید مردم فاصله طبقاتی بین فقرا و ثروتمندان در حال افزایش است و این می‌تواند بر کاهش حس تعلق اجتماعی آنان موثر باشد. در این فرایند زنان و کودکان و سالمندان بیش از گروه‌های دیگر در معرض آسیب قرار دارند. وظیفه مدیران شهری و متخصصان برنامه‌ریزی شهری است که در هر اقدام و برنامه خود به موضوع نابرابری حساس باشند.

وی ادامه داد: دومین چالشی که شهر تهران در برابر آن قرار دارد، خطراتی است که زندگی ساکنان را تهدید می‌کند. آلودگی هوا به صورت تدریجی سلامت جسمی و روانی ساکنان را کاهش می‌دهد. در کنار آن، خطرات طبیعی مثل زلزله و حوادثی مثل آتش‌سوزی جان ساکنان شهر را تهدید می‌کند. برای اداره تهران، موضوع مهم مشارکت مردمی را محور برنامه ها و تلاشهای خویش قرار داده ایم.

وی تاکید کرد: ساکنان شهر باید در تامین هزینه‌های شهر مشارکت داشته باشند. این کار مستلزم آن است که از یکسو، مدیریت و سازمان مدیریت شهری کارآمد و پاسخگو شود، بهره‌وری افزایش پیدا کند و مهم‌تر از همه با فساد شهری با جدیت و قاطعیت مقابله و شفافیت محقق شود. با وجود فساد اداری هیچ سیاستی به بار نخواهد نشست. مقابله با فساد هم تنها در اراده مدیران شهرداری نیست، بلکه اراده جمعی و فراگیر می‌خواهد و مشارکت همگان را می‌طلبد. فساد نابرابری هم را بیش از آنچه که هست تشدید می‌کند .

نجفی با تاکید بر اینکه کسانی که از شهر منافع بیشتری برده و می‌برند، باید سهم بیشتری پرداخت کنند افزود: خوشبختانه این گرایش و خواست عمومی در توافق نسبت به این گزاره بین گروه‌های مختلف وجود دارد. نظرسنجی‌های اخیر نشان می‌دهد که اکثریت مردم با شهرفروشی مخالفند و حاضرند سهم بیشتری در اداره شهر بر عهده گیرند. هم‌چنین این گرایش عمومی وجود دارد که گروه‌های برخوردارتر، سهم بیشتری بر عهده گیرند. این فرصتی است که پیش روی مدیریت شهری قرار دارد و امیدوارم که بتوان از این فرصت برای سامان دادن به منابع مالی شهر استفاده کرد .

وی ادامه داد: علاوه بر آن باید به خاطر داشت که مشارکت تنها در تامین منابع مالی خلاصه نمی‌شود. مشارکت یعنی دخالت فرد برای تعیین سرنوشت شهر و دخالت او در تصمیم‌گیری‌هایی که به زندگی شهری او مربوط می‌شود. مردم در برابر سازمان‌های بزرگی مثل شهرداری که قدرت و منابع زیادی دارد و قادر است در امور مختلف زندگی آنان تصمیمات اساسی بگیرد، نباید احساس ناتوانی و ضعف کنند. وقتی مردم در مورد پروژه‌ای که در محله آنان اجرا می‌شود و مثلا رفت و آمد محله را مختل می‌سازد، نقشی ندارند، چگونه می‌توان انتظار داشت که نسبت به محله خود حساسیت داشته باشند و در امور آن مشارکت کنند؟ شهرداری بازیگر مهمی در حیات شهری است اما باید مجالی فراهم کنیم تا نهادهای مردمی و سازمان‌های داوطلبانه بتوانند در سرنوشت شهر نقش داشته باشند. حل مشکلات از توان یک سازمان خارج است. معضلاتی مثل کارتن‌خوابی، اعتیاد، فقر شهری، انواع آلودگی‌ها، ترافیک و مانند آن نیازمند مشارکت گسترده شهروندان در حیات شهری است .

وی با اشاره به فرصت های پیشروی شهر تهران گفت: نخست، آمادگی و تمایل مردم برای مشارکت است. وجدان جمعی به سرنوشت شهر حساس شده است. این یک فرصت مهم است. ما امروز هم به شهر خود آگاه شده‌ایم، به بیماری‌هایش به تدریج آگاه می‌شویم و در عین حال، به شهر خود علاقه‌مندتر شده‌ایم. حس تعلق به شهر، توجه به تاریخ شهر و نگرانی نسبت به سرنوشت شهر در آگاهی جمعی ما پررنگ‌تر و پررنگ‌تر می‌شود. این حسی است که شهر را به پیش خواهد برد و بر چالش‌های آن غلبه خواهد کرد .

شهردار تهران گفت: شهر تهران، تنوعی از فرهنگ‌های نقاط مختلف سرزمین ایران را در خود گردآورده است. سخنی دقیق است که تهران، ایرانی کوچک است زیرا همه گروه‌ها و فرهنگ‌های متنوع ایرانی در تهران حضور دارند. تنوع فرهنگی نه تنها تپندگی و شور زندگی را در شهر بر می‌انگیزد بلکه عاملی اقتصادی است که برای شهر فرصت‌های مختلف ایجاد می‌کند. در عین حال، شهر تهران بیشترین و ماهرترین نیروی تحصیل‌کرده را در خود جای داده است. بسیاری از این‌ها امید به بهتر شدن تهران را نوید می‌دهد. من امیدوارانه چشم به آینده‌ تهرانی دوخته‌ام که در آن فرصت‌های زندگی عادلانه تر و محیط آن ایمن‌تر و فضای اجتماعی آن اخلاقی‌تر است.

وی افزود: در انتها علاقمندم به این نکته اشاره کنم که برنامه ها و طرحهای مختلفی برای توسعه تهران در دست بررسی و تنظیم است که می تواند جاذبه های فراوانی برای سرمایه گذاری بخش خصوصی داخلی و خارجی ایجاد کند. بنابراین ضمن اعلام آمادگی شهرداری تهران برای ایجاد تسهیلات در جذب سرمایه های خارجی انتظار دارم نمایندگان محترم کشورهای دوست در ایران ، سرمایه گذاران کشور خود را برای مشارکت در اجرای این پروژه ها راهنمایی و تشویق نمایند .

شهرها فرصتی برای گشایش باب گفتگو و همکاری بین کشورها، نهادها، مدیران و شهروندان

نماینده برنامه اسکان بشر ملل متحد در ایران روز جهانی شهرها را فرصتی خواند برای گشایش باب گفتگو و همکاری بین کشورها، نهادها، مدیران و شهروندان. سیامک مقدم انتخاب موضوع «حکمروایی نوآورانه، شهرهای آزاد» را باعث توجه به شیوه‌های نوآورانه و خلاقانه حکمروایی و مدیریت شهری دانست و افزود: با توجه به رشد شهرنشینی در ایران و جهان و نیز پیشرفت‌های شگفت‌آور فناوری و ارتباطات و چالش‌های جدی و مستمر در فرآیند ساخت محیط زندگی شهری بهتر، به نظر می‌رسد که نظام‌های گذشته و سنتی حکمروایی شهری توانایی مواجهه با این چالش‌ها را ندارند و نیاز به نوآوری و رویکردهایی خلاق و متناسب با شرایط امروزی وجود دارد.

وی در ادامه به مفهوم شهر آزاد پرداخت و گفت: شهر آزاد شهری متنوع و مشارکتی را پوشش می‎دهد که از حکمروایی نوآورانه اثر می‎پذیرد و خود منجر به این نوع حکمروایی می‎شود. شهر آزاد با روش‎های مدیریتی شفاف و پروسه‎ای مشارکتی پیوند می‎خورد و مکانیزم روشنی برای ادامه همزیستی شهری دارد.

مقدم ادامه داد: شهر آزاد از طریق گردش آزاد اطلاعات شهری و دسترسی یکسان به خدمات و امکانات و ایجاد امکان حضور و فعالیت آزادانه در شهر، حق شهروندی را تضمین می‎کند. چنین شهری واجد نظامی پذیرا و چند عملکردی است.

ترویج رویکردهای مشارکتی با در نظر گرفتن زنان؛ کودکان؛ سالمندان، معلولان و همه اقشار جامعه، بخصوص آسیب مندان و آسیب دیدگان، در تمامی سطوح فرایند برنامه‎ریزی و سیاستگذاری شهری  و سرزمینی، یکی از تأکیدات دستور کار جدید شهری است.

سیامک مقدم خاطرنشان کرد: در ایران؛ خوشبختانه مفاهیم مبتنی بر حکمروایی خلاقانه و شهر آزاد موجود است و در اسناد فرادست شهری همچون طرح‎های جامع ورود داشته است. اخیراً شهردار جدید و محترم تهران، در متن سخنرانی برای شورای اسلامی شهر پنجم تهران، به موضوعات راهبردی شهرداری تهران اشاره کردند، که «حکمروایی خوب شهری» یکی از محورهای برنامه ایشان است. همین‎طور در افق ۸ ساله شهرداری تهران، بر ایجاد نهادی «شفاف و عاری از فساد»، «مسئولیت پذیر و پاسخگو»، «شفاف و دارای سلامت سازمانی» تأکید شده است.

وی افزود: شورای اسلامی جدید شهر تهران در برنامه‎ای که برای «نجات پایتخت از کج‎راهه توسعه» تدوین کرده است به «اصلاحات در تهران به نفع شهروندان» به عنوان هدف اشاره کرده است. این برنامه به دنبال تشکیل پارلمانی محلی و قدرتمند و شهردار پاسخگوست.

حركت به سمت شهرهاي هوشمند

گری لوییس، هماهنگ‌كننده سازمان ملل متحد در ايران در آيين روز جهاني شهرها گفت: در ابتدا قصد دارم تا توجه شما را  اهمیت زندگی شهرنشینی و سکونت در شهرها جلب کنم. از چند سال پيش يك اتفاق مهم افتاد كه نخستين‌بار تمايل مردم به زندگي در شهرها رشد پيدا كرد و اين روند تا جايي پيش رفت كه در ايران نيز تقریباً 7۰ درصد مردم در شهرها زندگي مي‌كنند. گري لوئيس با اشاره به اينكه ۷۰درصد انرژي در شهرها مصرف مي‌شود و ۷۵درصد تأثيرات روي گرمايش جهاني و تغییرات اقلیمی بر اثر زندگي شهرنشيني صورت مي‌گيرد، يادآور شد: ما مي‌توانيم به سمت شهرهاي هوشمند حركت كنيم و در كنار آن مي‌توانيم سيستم انرژي، سيستم آبرساني، حمل‌ونقل شهري، سيستم بازيافت زباله و… را تقويت كنيم.

وی همچنین با اشاره به هدف شماره 11 از اهداف توسعه پایدار، که بر شهرها و جوامع پایدار تاکید می‌کند، عنوان کرد که چهار گام باید در این خصوص پیگیری شود: یک نگرش جامع وجود داشته باشد، بر ایمنی شهرها تمرکز داشته باشد، بر پایداری شهرها تمرکز کند و نهایتاً در کشوری همچون ایران که با بلایای طبیعی بسیاری روبرو است، ما باید تاب‌آور و آماده باشیم. با توجه به موضوع امسال روز جهانی شهرها که «حکمروایی نوآورانه: شهرهای آزاد» است، در این زمینه و با توجه به هدف 11 از اهداف توسعه پایدار باید پنج گام دیگر طی شود که شامل اطمینان از دسترسی همه به مسکن ایمن و خدمات پایه، نظارت بر مدیریت پسماند و کیفیت هوا -که در تهران و غرب ایران بسیار مهم است-؛ مشارکت همه افراد در برنامه‌ریزی‌ها برای بهبود شهرها که در این راستا یابد به ترویج قدردانی و حمایت از محیط شهری و فرهنگ بپردازیم، مهیا ساختن حمل‌و‌نقل منظم و ایمن که آسیبی برای محیط زیست ندارند و در آخر تاب‌آور ساختن شهرها نسبت به بلایا و سازگار شدن با تغییرات اقلیمی است.
اين مقام بين‌المللي با اشاره به اينكه ايران جزو 10 كشور اول در توليد گازهاي گلخانه‌اي است، تأكيد كرد: بايد بر حركت به سمت جوامع پايدار، دسترسي با كيفيت به امكانات، غلبه بر آلودگي هوا و بهبود سيستم بازيافت زباله كه در تهران و حتي بسياري از شهرهاي دنيا داراي اهميت است، تأكيد كنيم.

شهرداری تهران، یکی از شرکای کلیدی در سازوکارهای مهم بین‌المللی

امین عارف‌نیا، مشاور شهردار تهران و رییس مرکز ارتباطات و امور بین‌الملل شهرداری در آیین گرامیداشت روز جهانی شهرها اظهار کرد: شهرها چه خوب و چه بد، چه فرصت و چه تهدید، چه یک انتخاب چه یک الزام به عنوان یک واقعیت پررنگ و غیرقابل انکار در زندگی و سرنوشت ما انسان‌های عصر حاضر سایه انداخته و آسایش یا سختی، رفاه یا تنگ دستی، خوشبختی یا شوربختی ما در سایه زیست شهری و نحوه تعامل ما با محیط زیست و سکونتگاه‌های شهرمان است.

عارف نیا ادامه داد: تهران به واسطه اینکه پایتخت جمهوری اسلامی ایران است، در تحولات و اصلاحات منطقه همواره اثرگذار بوده و به عنوان پایتخت و کلانشهر پیشرو عمل می‌کند. وی با اشاره به اینکه شهر تهران هم‌اکنون از نزدیک با 30 شهر منطقه و سراسر جهان ارتباط دارد، عنوان کرد: این ارتباطات براساس صلح، همزیستی و احترام متقابل و بر پایه اشتراکات و پایه‌های تمدنی تاریخی، جغرافیایی، فرهنگی، سیاسی، روابط دوستی و خواهرخواندگی برقرار است.رییس مرکز ارتباطات و امور بین‌الملل تاکید کرد: شهرداری تهران هم‌اکنون به یکی از اعضا و شرکای کلیدی، ساز و کارهای مهم بین‌المللی بدل شده است.

وی در پایان خاطرنشان کرد: امیدوارم در پرتو ارتباطات تهران به عنوان شهر امید، مشارکت و شکوفایی با سایر شهرهای جهان، صاحب جهانی عاری از خشونت، سرشار از امید و پیشرفت باشیم.

در حاشیه این مراسم یک گشت برای سفرا و مقامات خارجی جهت معرفی و آشنایی با فضای باغ کتاب نیز فراهم گردید.

pic1
pic1

حوزه های کاری