پیام جون کلاس به مناسب روز جهانی اسکان بشر؛ فضای عمومی بخش مهم یک شهر شکوفا است.

روزجهانی اسکان بشر سال 2015 میلادی

پیام مدیراجرایی برنامه اسکان بشر ملل متحد- دکتر جون کلاس

دوشنبه، 5 اکتبر 2015 میلادی

فضاهای عمومی برای همگان

امسال اکتبر را با بزرگداشت روز جهانی اسکان بشر و با تاملی در “فضاهای عمومی برای همگان” آغاز می‌­کنیم. ما این مراسم را با همکاری برنامه اسکان بشر ملل متحد و برنامه “مردان برای زنان” که توسط نهاد سازمان ملل برای زنان اداره می‌شود، برگزار می­‌نمائیم. “نهاد سازمان ملل برای زنان” قصد دارد تا مردان و پسران را به­‌عنوان نیمی از جامعه بشری برای حذف موانع اجتماعی و فرهنگی نیمی دیگر از بشریت در دستیابی به توانایی­‌هایشان بسیج کند. این همکاری نقش مردان و زنان را به‌­طور یکسان در خلق فضاهای عمومیِ برابر برای همگان ترویج می­‌کند. فضاهای عمومی مناسب انسجام اجتماعی را بیشتر کرده و سلامت، شادی و سعادت را برای همه شهروندان در عین ایجاد انگیزه برای سرمایه‌گذاری، توسعه اقتصادی و پایداری محیط‌زیستی، به ارمغان می‌آورد.

نقش یک شهر با معابر و فضاهای عمومی‌­اش تعریف می­‎شود. فضای عمومی سیمای شهر را به قاب تصویر می­‌کشد؛ از میادین و بلوارها گرفته تا باغ­‌های محلی و زمین­ بازی کودکان. شبکه همپیوندِ معابر و فضاهای عمومی، استخوانبندی شهر را شکل داده تا سایر فضاهای شهر بر آن استوار گردند. فضای عمومی بخش مهم یک شهر شکوفا است. فضای شهری با مدیریت و طراحی مناسب سرمایه‌­ای مهم برای عملکرد یک شهر محسوب شده و تاثیری مثبت بر اقتصاد، محیط‌زیست، ایمنی، سلامت، یکپارچگی و هم‌پیوندی آن دارد. کیفیت زندگی مردم در شهرها ارتباط مستقیمی با وضعیت فضاهای عمومی آن­ها دارد.

فضای عمومی محیطی برای تعاملات اجتماعی و فرهنگی فراهم می­‌کند و می­‌تواند حس تعلق و عزت را در یک مکان رواج دهد. فضای عمومی­‌ای که به‌­روی همگان باز است، فارغ از ریشه قومی و فرهنگی، سن و جنسیت، مجمعی مردم سالارانه برای شهروندان و جامعه برپا می­‌کند. فضای عمومی می­تواند اجتماعات را گردهم آورده، مکان­هایی برای ملاقات ترتیب داده و پیوندهایی اجتماعی شکل دهد.  این فضاها به­‌وجود آورنده هویت فرهنگی یک عرصه و بخشی از شخصیت منحصر به فرد آن هستند و حس مکان را  برای اجتماعات محلی به ارمغان می­‌آورند. سهیم شدن در فضاهای مشترک به مثابه ایجاد روح برای شهر است.

در جایی که فضای عمومی کافی وجود نداشته، به طور ضعیف طراحی شده و یا حریم خصوصی شده است شهر به طور فزاینده‌ای از هم گسسته می­‌شود. حاصل این امر می­‌تواند شهری قطبی شده باشد که در آن شعله­‌ور شدن تنش‌­های اجتماعی محتمل بوده و جرم و خشونت سر بر می­‌آورد. یک فضای شهری مختلط و متنوع (از بعد کاربرد، استفاده‌کنندگان، طراحی، موقعیت مکانی، زمان و…) مکانی را به‌­وجود می‌­آورد که پویا و پرتکاپو بوده و به طور خودکار موجب کاهش ناامنی می­‌گردد.

بسیاری از شهرها در حال اتخاذ سیاست­‌هایی هستند که رواج­‌دهنده عرصه‌­های زیست­‌پذیر و فشرده‌اند. این عرصه­‌ها دارای فضای عمومی کافی بوده که حمل­‌و­نقل عمومی را تسهیل، حرکت پیاده و دوچرخه را تشویق و در نتیجه انتشار کربن را تقلیل می‌دهد. فضای عمومی در ایجاد پایداری محیط‌‌‌‌زیستی اهمیت دارد. فضای عمومی باز و سبز مزیت­‌های مهم محیط­‌زیستی مانند خنک کردن هوا و جذب آلودگی­‌های جوی را به­‌همراه دارد. افزایش قابل توجه سطوح سخت و کاهش فضاهای سبز منجر به افزایش دمای شهرها می‌شود.

اگرچه عملکرد یک شهر خوب تنها در تعداد فضای عمومی آن خلاصه نمی­‌شود؛ شبکه‌های شهری موفق زمانی بروز می‌­یابند که تعداد فضای عمومی در تعادل با سطوح قابل ساخت باشد. فضاهای یک شهر باید حداقل به شکلی برابر به فضاهای عمومی، پارک­‌ها، میدان‌­ها و نیز فضای خصوصی تخصیص داده شوند. با توجه به اهمیت فضاهای عمومی، محدودیت در تامین این فضاها در بسیاری از شهرها نگران‌کننده است. شهرهایی که در آن­ها دسترسی به فضای عمومی به طور فزاینده‌­ای مهار شده و فاقد آگاهی جامع نسبت به فضای عمومی­ و مکانیزم­‌های مدیریتی برای ارتقای کیفیت، دسترسی و مزیت­‌های آن هستند. علاوه بر این، ابزارهای ایجاد و حفاظت فضاهای عمومی به طور گسترده قابل استفاده و در دسترس شهرهای سرتاسر جهان، به طور ویژه کشورهای در حال توسعه نیستند. بسیاری از ابزارهای محلی کمتر مورد توجه و استفاده قرار می­‌گیرند.

در چارچوب “تحول جهان‌مان-دستورکار توسعه 2030″، به ویژه هدف یازدهم از اهداف توسعه پایدار که بر همه‌شمول نمودن و نیز ایمن، تاب­‌آور و پایدار ساختن شهرها و سکونتگاه‌­ها تاکید دارد- همه ما باید بر نیاز به برنامه‌­ریزی و مدیریت فضاهای عمومی تامل ورزیم. دستور کار جدید شهری که قرار است در کنفرانس هبیتات 3 در شهر کیتو اکوادور در سال 2016 میلادی برگزار شود، فرصتی منحصر به فرد برای تحقق چارچوب توسعه 2030 فراهم نموده و به چالش­‌های شهرنشینی دو دهه­ آینده خواهد پرداخت.

pic1
pic1

حوزه های کاری